Σωτήριος Θεολόγου, Μεταπτυχιακός Φοιτητής Θεολογίας Α.Π.Θ.
Για όλους τους Ορθοδόξους Χριστιανούς, το Ευαγγέλιο είναι ο καθρέπτης, στον οποίο μπορούμε να παραλληλίσουμε τη ζωή μας, σύμφωνα με το θέλημα του Χριστού. Είμαστε σε θέση να ζυγιστούμε με τις ρήσεις του Ευαγγελίου και να δούμε που είμαστε ελλιπείς και να αγωνιστούμε στη ζωή μας για την απόκτησή τους.
Το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα μάς θέτει ένα ερώτημα.
«Ελεύθερος ή αιχμάλωτος; Ένα ερώτημα που μοιάζει απλό, αλλά αγγίζει τα βαθύτερα στρώματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο άνθρωπος κάθε εποχής αναζητά την ελευθερία, αγωνίζεται να απαλλαγεί από περιορισμούς και επιθυμεί να ορίζει ο ίδιος την πορεία της ζωής του. Είναι, όμως, η εξωτερική ελευθερία αρκετή για να τον καταστήσει πραγματικά ελεύθερο; Μήπως, πολλές φορές, ενώ οι πόρτες γύρω μας είναι ανοιχτές, η καρδιά μας παραμένει φυλακισμένη;
Ο Ευαγγελιστής Λουκάς μάς μεταφέρει την συνάντηση του Χριστού με τους δαιμονισμένους στην περιοχή των Γεργεσηνών. Ο Χριστός, λοιπόν, εισέρχεται στην πόλη και συναντάει έναν χρόνιο δαιμονισμένο. Δεν έμενε σε σπίτι, ήταν γυμνός και ζούσε στα μνήματα. Μόλις είδε το Χριστό, του είπε: «τί ἐμοὶ καὶ σοί, Ἰησοῦ, υἱὲ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; δέομαί σου, μή με βασανίσῃς». Ο Χριστός διέταξε να εξέλθουν τα δαιμόνια από τον άνθρωπο. Όλα αυτά τα χρόνια, οι υπόλοιποι άνθρωποι τον συγκρατούσαν δένοντάς τον με αλυσίδες.
Ας δούμε λίγο αυτόν τον άνθρωπο.
Τι άνθρωπος ήταν;
Ο άνθρωπος αυτός δεν κατοικεί πλέον σε ένα σπίτι, αλλά στα μνήματα, στον χώρο που συνδέεται με τον θάνατο και την εγκατάλειψη. Η κατάστασή του φανερώνει μια ύπαρξη που έχει αποκοπεί από την κανονική κοινωνική ζωή και βιώνει μια βαθιά εσωτερική ταραχή. Δεν πρόκειται απλώς για έναν άνθρωπο που κατοικεί σε έναν ασυνήθιστο τόπο, αλλά για έναν άνθρωπο που έχει χάσει τη δυνατότητα να ζει μέσα στη σχέση, στην επικοινωνία και στην ειρήνη.
Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν τη συσχετίσουμε με την ανθρώπινη εμπειρία κάθε εποχής. Τα μνήματα δεν αποτελούν μόνο τον τόπο στον οποίο βρίσκεται ο άνθρωπος της ευαγγελικής διήγησης. Μπορούν να λειτουργήσουν και ως συμβολική εικόνα της απομόνωσης, της απελπισίας και της απώλειας του νοήματος. Ο άνθρωπος μπορεί να συνεχίζει τις καθημερινές του δραστηριότητες, να εργάζεται, να συναναστρέφεται με άλλους και να εμφανίζεται εξωτερικά δυνατός, ενώ μέσα του να βιώνει μια κατάσταση βαθιάς μοναξιάς.
Στην πραγματικότητα, μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες της ανθρώπινης ύπαρξης είναι η απομάκρυνση από την κοινωνία της αγάπης. Ο άνθρωπος δεν είναι πλασμένος να ζει κλεισμένος στον εαυτό του, αλλά να αναπτύσσεται μέσα από τη σχέση με τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Όταν η σχέση αυτή διαρρηγνύεται, όταν κυριαρχούν η αδιαφορία, η εχθρότητα και η αδυναμία επικοινωνίας, η ζωή μπορεί να μετατραπεί σε μια μορφή εσωτερικής αιχμαλωσίας.
Ωστόσο, η Εκκλησία δεν μας καλεί να κοιτάξουμε τον άνθρωπο των Γαδαρηνών με περιφρόνηση ή φόβο. Αντίθετα, μας καλεί να αναγνωρίσουμε στο πρόσωπό του έναν άνθρωπο που υποφέρει και χρειάζεται θεραπεία. Δεν είναι η κατάστασή του εκείνη που καθορίζει την αξία του, αλλά η ανθρώπινη αξιοπρέπεια που εξακολουθεί να έχει. Ο Χριστός δεν βλέπει μπροστά Του έναν απόβλητο, αλλά έναν άνθρωπο που χρειάζεται να ελευθερωθεί και να αποκατασταθεί.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρώτο μεγάλο μήνυμα της ευαγγελικής περικοπής: κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να ταυτίζεται με την οδύνη του, τα λάθη του ή την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει. Εκεί όπου οι άνθρωποι βλέπουν μια χαμένη υπόθεση, ο Χριστός εξακολουθεί να βλέπει ένα πρόσωπο άξιο αγάπης και σωτηρίας.
Οι άνθρωποι σήμερα μιλούν συχνά για ελευθερία, αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία. Παρ’ όλα αυτά, η ελευθερία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την απουσία εξωτερικών περιορισμών.
Οι αλυσίδες του σύγχρονου ανθρώπου δεν είναι πάντοτε ορατές. Μπορεί να είναι η αδυναμία να συγχωρήσει μια αδικία, η προσκόλληση σε παλαιές αντιπαραθέσεις, η επιθυμία της εκδίκησης ή η ανάγκη να αποδεικνύει διαρκώς ότι έχει δίκιο. Άλλοτε, αιχμαλωσία γίνεται η εξάρτηση από την κοινωνική αποδοχή, η αγωνία για την εικόνα που παρουσιάζουμε στους άλλους ή η διαρκής σύγκριση της ζωής μας με τη ζωή των συνανθρώπων μας.
Η μεγαλύτερη αιχμαλωσία μπορεί να είναι εκείνη που έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ, ώστε να μην αντιλαμβανόμαστε πλέον ότι μας κρατά δεμένους. Γι’ αυτό το Ευαγγέλιο λειτουργεί ως καθρέφτης: δεν μας καλεί να καταδικάσουμε τους άλλους, αλλά να εξετάσουμε πρώτα τη δική μας καρδιά.
Στο κέντρο της ευαγγελικής περικοπής δεν βρίσκεται μόνο η τραγική κατάσταση του ανθρώπου των Γαδαρηνών, αλλά κυρίως η συνάντησή του με τον Χριστό. Ο Ιησούς δεν μένει αδιάφορος απέναντι στον πόνο του ούτε αποφεύγει να τον πλησιάσει. Η παρουσία Του γίνεται η αρχή μιας ριζικής αλλαγής, η οποία αποκαλύπτει ότι η ανθρώπινη κατάσταση δεν είναι αναγκαστικά οριστική και ότι η ελπίδα μπορεί να γεννηθεί ακόμη και μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες.
Η συνάντηση με τον Χριστό, επομένως, δεν είναι απλώς μια εξωτερική θρησκευτική εμπειρία. Είναι μια πρόσκληση μεταμόρφωσης του ανθρώπου, ο οποίος καλείται να επανεξετάσει τις προτεραιότητές του, να αναγνωρίσει τις αδυναμίες του και να αγωνιστεί για μια ζωή διαφορετική. Η χάρη του Θεού δεν καταργεί την ανθρώπινη ελευθερία, αλλά την ενισχύει, ώστε ο άνθρωπος να μπορεί να ανταποκριθεί στο κάλεσμα της αγάπης.
Η αληθινή ελευθερία καρποφορεί όταν ο άνθρωπος δεν παραμένει εγκλωβισμένος στον εαυτό του, αλλά μετατρέπει την εμπειρία της αγάπης που δέχθηκε σε αγάπη προς τους άλλους.
Γι’ αυτό και το μήνυμα της ευαγγελικής περικοπής είναι βαθιά ελπιδοφόρο: ο Χριστός δεν έρχεται απλώς να σπάσει τις αλυσίδες του ανθρώπου, αλλά να του δείξει τον δρόμο προς μια νέα ζωή. Μια ζωή στην οποία η οδύνη δεν αποτελεί την τελευταία λέξη, η απομόνωση δεν είναι αναπόφευκτη και το παρελθόν δεν χρειάζεται να καθορίζει για πάντα το μέλλον.
Υπάρχει μία ερώτηση που πρέπει να κάνουμε στον εαυτό μας. Μήπως κάποιες φορές φοβόμαστε την αληθινή ελευθερία, επειδή απαιτεί να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο ζούμε;

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου